Yapay zeka çevirmeni ortadan kaldırmıyor, uzmanlığını dönüştürüyor
Teknoloji ve İnsan Uzmanlığı
Google Translate ve yapay zeka tabanlı çeviri araçları saniyeler içinde çeviri yapabilmesine rağmen, insan çevirmen ihtiyacı devam ediyor. Ülkedeki üniversitelerin tercüme eğitim programlarında bu değişim gözle görülür şekilde yansıyor.
Üniversitesi İngilizce Mütercim ve Tercümanlık Bölümü Başkanı Dr. Öğr. Üyesi Sabri Gürses, 30 Eylül Uluslararası Çeviri Günü dolayısıyla yapay zeka ve çeviri teknolojilerinin meslekle ilişkisini değerlendirdi. Gürses, insanlık tarihi boyunca mesleklerin tamamen ortadan kalkmadığını, aksine yeni uzmanlık alanları kazandığını vurgulayarak "Teknoloji insanların hayatını kolaylaştırmak için var, ortadan kaldırmak için değil" dedi.
Deneyim: Makine ile İnsan Arasındaki Fark
İnsan çevirmen ile makine arasındaki temel farkın deneyim olduğunu belirten Gürses, "Makine hızlı çözümleri içine kaydettiği verileri sentezleyerek verebilir ama insan gerçek bir deneyim yaşatır" ifadesini kullandı.
Yapay zekanın, beslendiği insan üretimi veriler üzerinden kültür, mizah, ironi ve toplumsal bağlamı ancak kısıtlı biçimde kavrayabildiğini açıklayan Gürses, makinelerin:
- Toplumsal bağlamı yalnızca insan metinlerinden öğrenebilmesi
- İnsanın öngörülemezliği, ruhu ve yaratıcılığını tanımayması
- Sadece toplanan veriye bakarak "biliyormuş gibi" davranması
gibi sınırlamalarını vurguladı.
Çevirmen Mesleğinin Dönüşümü
Çağdaş tercüme eğitiminde yalnızca yabancı dil bilgisinin yeterli olmadığını belirten Gürses, çevirmenler için gerekli yetkinlikleri şöyle sıraladı:
- Kültür farklarının ve dinamiklerinin anlaşılması
- Çeviri yöntemleri ve tarihinin öğrenilmesi
- Toplumsal ihtiyaçların ve bağlamların derin anlaşılması
- Kaynak ve hedef dil arasında etkin iletişim kurulması
"Mütercim-tercümanlar artık sadece dil bilen kişiler değil, çevirinin yöntemlerini ve tarihini, kültür farklarını, toplumsal ihtiyaçları bilen uzmanlar olarak yetişiyor" diyen Gürses, Türkiye’nin çeviri geleneğinin günümüzde üniversitelerin tercüme bölümlerinde yeni teknolojilerle devam ettiğini kaydetti.
Makineden Yardım Alan İnsan Uzmanı
Yapay zeka çeviri araçlarının makine çevirisi hızını artırması, profesyonel çevirmenin rolünü ortadan kaldırmaz; aksine insan çevirmenin görevi değişiyor. Makinenin ilk taslağını oluşturması, insan çevirmenin bunu kültürel hassasiyet, bağlam doğruluğu ve hedef kitlenin ihtiyaçlarına göre gözden geçirmesi ve iyileştirmesi şeklinde bir işbölümü ortaya çıkıyor.
